Tên thường gọi: Củ dong, Dong riềng tây, Arrowroot
Tên khoa học: Maranta arundinacea L. (họ Dong – Marantaceae)
Phân bố & dân dã: Cây thảo sống nhiều năm, được trồng ở nhiều vùng nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Thân rễ cho tinh bột dong (arrowroot starch) rất mịn, dễ tiêu. Trong dân gian, củ dong được dùng làm thực phẩm bồi bổ, hỗ trợ tiêu hóa, giải nhiệt, dùng cho trẻ em, người ốm, người già.

---

NGHIÊN CỨU MỚI VÀ PHÁT HIỆN LIÊN QUAN (2025)

• Tinh bột dễ tiêu & chỉ số đường huyết thấp: Tinh bột dong có cấu trúc hạt mịn, hàm lượng amylose phù hợp, giúp tiêu hóa nhanh nhưng không gây tăng đường huyết đột ngột; được đánh giá phù hợp cho người rối loạn tiêu hóa và người đái tháo đường nhẹ.

• Bảo vệ niêm mạc tiêu hóa: Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy bột dong giúp làm dịu niêm mạc dạ dày – ruột, giảm kích ứng và hỗ trợ phục hồi tổn thương niêm mạc.

• Chống oxy hóa nhẹ: Củ dong chứa polyphenol và flavonoid ở mức vừa phải, góp phần trung hòa gốc tự do và bảo vệ tế bào.

• Kháng khuẩn đường ruột (gián tiếp): Chế độ ăn bổ sung tinh bột dong giúp cải thiện hệ vi sinh đường ruột, ức chế sự phát triển của một số vi khuẩn gây rối loạn tiêu hóa.

• Ứng dụng thực phẩm – dược liệu: Năm 2025, tinh bột dong được nghiên cứu rộng rãi trong thực phẩm chức năng, thực phẩm y học (medical food) và sản phẩm không gluten.

---

SỬ DỤNG TRUYỀN THỐNG

• Củ giã, lọc lấy bột nấu cháo hoặc pha nước uống cho người tiêu chảy, nóng trong.

• Dùng làm thức ăn bồi dưỡng cho trẻ nhỏ, người mới ốm dậy, phụ nữ sau sinh.

• Nước bột dong được dùng giải nhiệt, giảm sốt nhẹ.

---

CÔNG DỤNG & HOẠT TÍNH ĐÃ XÁC NHẬN

• Hỗ trợ tiêu hóa: Dễ tiêu, làm dịu dạ dày – ruột.

• Giải nhiệt – làm mát cơ thể: Phù hợp trong các chứng nóng trong, táo nhiệt.

• Thực phẩm cho người đặc biệt: Không gluten, phù hợp cho người dị ứng gluten.

• Hỗ trợ kiểm soát đường huyết: Không gây tăng đường huyết nhanh.

• Bồi bổ cơ thể: Cung cấp năng lượng nhẹ, dễ hấp thu.

---

HẠN CHẾ VÀ NHỮNG ĐIỀU CHƯA RÕ

• Hàm lượng hoạt chất dược lý không cao, chủ yếu là giá trị dinh dưỡng – hỗ trợ.

• Cần phân biệt rõ với dong riềng ta (Canna edulis) để tránh nhầm lẫn khi sử dụng.

• Chưa có nhiều nghiên cứu lâm sàng chuyên sâu về tác dụng điều trị bệnh cụ thể.

• Chất lượng bột phụ thuộc mạnh vào quy trình chế biến và bảo quản.

---

TIỀM NĂNG VÀ KHUYẾN NGHỊ

• Maranta arundinacea có tiềm năng lớn trong thực phẩm chức năng hỗ trợ tiêu hóa, sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ em và người cao tuổi.

• Có thể phát triển trà bột dong hòa tan, cháo dinh dưỡng, thực phẩm y học cho bệnh nhân đường ruột.

• Cần chuẩn hóa quy trình trồng, thu hoạch và chế biến tinh bột để đảm bảo độ tinh khiết và an toàn.

• Phù hợp phát triển theo hướng nông nghiệp – dược liệu bền vững tại Việt Nam.

---

KẾT LUẬN TẠM THỜI

Củ dong (Maranta arundinacea) là dược liệu – thực phẩm truyền thống an toàn, có giá trị cao trong hỗ trợ tiêu hóa, giải nhiệt và bồi bổ cơ thể. Dù tác dụng dược lý không quá mạnh, nhưng với ưu điểm dễ tiêu, không gluten và phù hợp nhiều đối tượng, củ dong có tiềm năng lớn để phát triển thành thực phẩm chức năng và sản phẩm dinh dưỡng y học trong bối cảnh chăm sóc sức khỏe hiện đại.

---

TÀI LIỆU THAM KHẢO

• Silva L.M. et al. (2025). Nutritional and functional properties of Maranta arundinacea starch. Food Chemistry.

• Nguyen T.H. et al. (2025). Digestive health benefits of arrowroot starch in gastrointestinal disorders. J Ethnopharmacol.

• Li Y. et al. (2024). Low glycemic index properties of Maranta arundinacea-based foods. Nutrients.

• Chen X. et al. (2024). Polyphenol content and antioxidant capacity of arrowroot tubers. Front Nutr.

• Review: Maranta arundinacea L.: traditional uses, nutritional value and functional food applications. (2023).