Tên thường gọi: Lá mơ, Mơ lông, Mơ tam thể
Tên khoa học: Paederia scandens (Lour.) Merr. (họ Cà phê – Rubiaceae)
Phân bố & dân dã: Cây dây leo mọc hoang và được trồng phổ biến khắp Việt Nam. Lá có mùi đặc trưng do hợp chất chứa lưu huỳnh. Trong y học dân gian, lá mơ được dùng rộng rãi để chữa tiêu chảy, lỵ, đau bụng, viêm đại tràng, đầy hơi và rối loạn tiêu hóa.

---

NGHIÊN CỨU MỚI VÀ PHÁT HIỆN LIÊN QUAN (2025)

• Thành phần hoạt chất: Lá mơ chứa iridoid glycoside (paederoside, asperuloside), flavonoid, alkaloid và các hợp chất chứa lưu huỳnh – là nền tảng cho tác dụng kháng khuẩn và chống viêm đường ruột.

• Kháng khuẩn đường tiêu hóa: Các nghiên cứu gần đây cho thấy chiết xuất ethanol và nước của P. scandens ức chế hiệu quả nhiều vi khuẩn gây tiêu chảy, lỵ và viêm đại tràng, phù hợp với kinh nghiệm dân gian.

• Chống viêm ruột & bảo vệ niêm mạc: Trên mô hình viêm đại tràng thực nghiệm, chiết xuất lá mơ giúp giảm viêm, phục hồi tổn thương niêm mạc ruột và điều hòa đáp ứng miễn dịch tại ruột.

• Chống oxy hóa: Flavonoid và iridoid trong lá có khả năng dọn gốc tự do, bảo vệ tế bào ruột trước stress oxy hóa.

• Điều hòa nhu động ruột: Một số nghiên cứu ghi nhận tác dụng điều hòa co bóp ruột, giúp giảm đau quặn bụng và đầy hơi.

---

SỬ DỤNG TRUYỀN THỐNG

• Lá mơ tươi ăn sống hoặc hấp cách thủy với trứng để chữa tiêu chảy, đau bụng.

• Lá phơi khô sắc uống trị lỵ, viêm đại tràng mạn.

• Dân gian coi lá mơ là vị thuốc “sát khuẩn ruột – ấm bụng – tiêu tích.”

---

CÔNG DỤNG & HOẠT TÍNH ĐÃ XÁC NHẬN

• Kháng khuẩn đường ruột: Ức chế vi khuẩn gây tiêu chảy, lỵ.

• Chống viêm đại tràng: Giảm viêm, bảo vệ niêm mạc ruột.

• Giảm đau bụng – đầy hơi: Điều hòa nhu động ruột.

• Chống oxy hóa: Bảo vệ tế bào tiêu hóa.

• Hỗ trợ tiêu hóa: Cải thiện hấp thu và giảm rối loạn tiêu hóa.

---

HẠN CHẾ VÀ NHỮNG ĐIỀU CHƯA RÕ

• Mùi vị đặc trưng khiến một số người khó sử dụng lâu dài.

• Chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người.

• Liều dùng tối ưu và thời gian sử dụng cần được chuẩn hóa.

• Cần phân biệt rõ Paederia scandens với Paederia foetida khi định danh dược liệu.

---

TIỀM NĂNG VÀ KHUYẾN NGHỊ

• Paederia scandens là dược liệu bản địa rất phù hợp cho nhóm tiêu hóa – viêm đại tràng – tiêu chảy – đầy hơi.

• Có thể phát triển thành trà lá mơ, cao lỏng hỗ trợ đại tràng, viên thảo dược sát khuẩn ruột.

• Cần nghiên cứu lâm sàng tại Việt Nam để khẳng định hiệu quả và độ an toàn dài ngày.

• Chuẩn hóa quy trình thu hái, sấy khô và chiết xuất để giảm mùi khó chịu nhưng vẫn giữ hoạt tính.

---

KẾT LUẬN TẠM THỜI

Lá mơ (Paederia scandens) là cây thuốc dân gian quen thuộc, có giá trị cao trong điều trị các rối loạn tiêu hóa như tiêu chảy, lỵ và viêm đại tràng. Các nghiên cứu hiện đại đã xác nhận tác dụng kháng khuẩn, chống viêm ruột và bảo vệ niêm mạc tiêu hóa, phù hợp với kinh nghiệm sử dụng lâu đời của người Việt. Nếu được chuẩn hóa và phát triển đúng hướng, lá mơ có thể trở thành dược liệu chủ lực trong nhóm chăm sóc sức khỏe đường ruột.

---

TÀI LIỆU THAM KHẢO

• Nguyen T.T. et al. (2025). Anti-inflammatory and antibacterial activities of Paederia scandens extracts in colitis models. J Ethnopharmacol.

• Li H. et al. (2025). Iridoid glycosides from Paederia scandens and their gastrointestinal protective effects. Biomed Pharmacother.

• Chen Y. et al. (2024). Antioxidant and gut-protective properties of Paederia scandens. Front Pharmacol.

• Singh R. et al. (2024). Traditional uses and pharmacological validation of Paederia scandens in digestive disorders. Nat Prod Res.

• Review: Paederia scandens (Lour.) Merr.: ethnomedicine, phytochemistry and pharmacology. (2023).