Virus Nipah (Nipah virus – NiV) là một trong những tác nhân gây bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có khả năng gây viêm não cấp, suy hô hấp và tỷ lệ tử vong cao. Một trong những khó khăn lớn trong phòng chống bệnh do virus Nipah là triệu chứng ban đầu không đặc hiệu, dễ nhầm lẫn với các bệnh nhiễm virus thông thường. Việc nhận biết sớm triệu chứng bệnh do virus Nipah đóng vai trò then chốt trong phát hiện, cách ly và điều trị kịp thời.

1. Thời gian ủ bệnh của virus Nipah

Sau khi xâm nhập vào cơ thể, virus Nipah có thời gian ủ bệnh khá dài, thường từ 4 đến 14 ngày, một số trường hợp có thể kéo dài tới 21 ngày. Trong giai đoạn này, người nhiễm chưa có biểu hiện rõ ràng, nhưng virus đã bắt đầu nhân lên trong cơ thể.

Điều này khiến việc truy vết nguồn lây và phát hiện ca bệnh sớm trở nên khó khăn, đặc biệt ở những người từng:

• Tiếp xúc với nguồn nghi nhiễm

• Đến hoặc sinh sống tại vùng có ghi nhận ca bệnh

• Chăm sóc người bệnh không rõ nguyên nhân

2. Triệu chứng sớm của bệnh do virus Nipah

Ở giai đoạn khởi phát, triệu chứng virus Nipah thường giống với các bệnh cúm hoặc nhiễm virus đường hô hấp thông thường, bao gồm:

• Sốt cao đột ngột

• Đau đầu

• Mệt mỏi, đau cơ

• Đau họng

• Ho khan

• Buồn nôn hoặc nôn

Chính vì các dấu hiệu này không đặc hiệu, nhiều người dễ chủ quan hoặc tự điều trị tại nhà, dẫn đến chậm trễ trong phát hiện bệnh.

3. Triệu chứng tiến triển nặng – dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm

Sau vài ngày, bệnh do virus Nipah có thể tiến triển nhanh sang giai đoạn nặng với các biểu hiện nghiêm trọng, đặc biệt liên quan đến hệ thần kinh trung ương và hô hấp:

Triệu chứng thần kinh

• Lú lẫn, mất định hướng

• Buồn ngủ bất thường

• Co giật

• Rối loạn hành vi

• Hôn mê

Đây là các dấu hiệu của viêm não cấp, biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh do virus Nipah.

Triệu chứng hô hấp

• Khó thở

• Thở nhanh, thở gấp

• Tím tái

• Suy hô hấp cấp

Ở một số trường hợp, triệu chứng hô hấp xuất hiện sớm và tiến triển nhanh, làm tăng nguy cơ tử vong nếu không được hỗ trợ y tế kịp thời.

4. Virus Nipah có thể gây biến chứng gì?

Bệnh do virus Nipah không chỉ nguy hiểm trong giai đoạn cấp tính mà còn có thể để lại di chứng lâu dài, đặc biệt ở những người sống sót sau viêm não:

• Rối loạn thần kinh kéo dài

• Giảm trí nhớ

• Co giật tái diễn

• Rối loạn vận động và hành vi

Ngoài ra, một số trường hợp được ghi nhận có tái phát triệu chứng thần kinh sau nhiều tháng, cho thấy virus có thể tồn tại hoặc gây tổn thương kéo dài trong hệ thần kinh.

5. Phân biệt triệu chứng virus Nipah với bệnh cúm và viêm não khác

Một điểm quan trọng là không thể chẩn đoán virus Nipah chỉ dựa vào triệu chứng lâm sàng. Tuy nhiên, cần đặc biệt cảnh giác khi:

• Sốt cao kèm rối loạn ý thức

• Triệu chứng nặng nhanh trong vài ngày

• Có tiền sử tiếp xúc với nguồn nguy cơ (động vật, người bệnh, vùng có dịch)

Trong các trường hợp này, cần nghĩ đến bệnh do virus Nipah và xử trí theo hướng bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

6. Khi nào cần đi khám hoặc nhập viện ngay?

Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu có một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

• Sốt cao liên tục không rõ nguyên nhân

• Đau đầu dữ dội, lú lẫn

• Co giật, buồn ngủ bất thường

• Khó thở, thở nhanh

• Có tiền sử tiếp xúc nguy cơ trong vòng 2–3 tuần

Việc đi khám sớm giúp:

• Được cách ly kịp thời

• Điều trị hỗ trợ đúng hướng

• Giảm nguy cơ lây nhiễm cho cộng đồng

7. Vì sao không nên tự điều trị khi nghi nhiễm virus Nipah?

Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh do virus Nipah. Việc tự dùng thuốc, thảo dược hoặc trì hoãn khám bệnh có thể làm:

• Che lấp triệu chứng quan trọng

• Chậm trễ điều trị hỗ trợ

• Tăng nguy cơ biến chứng nặng và tử vong

Do đó, khi nghi ngờ nhiễm virus Nipah, can thiệp y tế sớm là nguyên tắc bắt buộc.

8. Kết luận

Triệu chứng bệnh do virus Nipah thường khởi phát giống cúm nhưng có thể tiến triển rất nhanh sang viêm não và suy hô hấp nguy hiểm. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo, đặc biệt là rối loạn ý thức và khó thở, có ý nghĩa sống còn trong phòng chống và kiểm soát bệnh.

Trong bối cảnh chưa có vắc-xin và thuốc điều trị đặc hiệu, phát hiện sớm – cách ly – điều trị hỗ trợ kịp thời chính là chìa khóa để giảm thiểu nguy cơ tử vong và lây lan trong cộng đồng.