Tên thường gọi: Bòn bọt
Tên khoa học: Glochidion eriocarpum Champ. ex Benth. (họ Diệp hạ châu – Phyllanthaceae)
Phân bố & dân dã: Cây gỗ nhỏ hoặc bụi lớn, mọc hoang ở vùng đồi núi, rừng thứ sinh tại Việt Nam, Lào, Trung Quốc. Trong y học dân gian, lá và vỏ thân thường được dùng để chữa tiêu chảy, viêm ruột, viêm da, mẩn ngứa và một số chứng “nóng trong”.

---

NGHIÊN CỨU MỚI VÀ PHÁT HIỆN LIÊN QUAN (2025)

• Thành phần hoạt chất: Các nghiên cứu hóa học ghi nhận sự hiện diện của flavonoid, tannin, lignan, triterpenoid và một số hợp chất phenolic – là cơ sở cho tác dụng kháng viêm và kháng khuẩn.

• Kháng viêm & giảm đau: Chiết xuất ethanol từ lá cho thấy khả năng ức chế phản ứng viêm cấp, giảm phù nề và giảm đau trong mô hình thực nghiệm.

• Kháng khuẩn & bảo vệ đường ruột: Dịch chiết methanol ức chế một số vi khuẩn gây bệnh đường tiêu hóa, hỗ trợ lý giải việc dùng cây chữa tiêu chảy và viêm ruột trong dân gian.

• Chống oxy hóa: Hàm lượng phenolic và flavonoid thể hiện khả năng dọn gốc tự do (DPPH, ABTS), góp phần bảo vệ tế bào trước stress oxy hóa.

• Tiềm năng bảo vệ gan: Một số nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất cây giúp giảm tổn thương gan do độc chất, nhờ cơ chế chống oxy hóa và ổn định màng tế bào.

---

SỬ DỤNG TRUYỀN THỐNG

• Lá và vỏ thân sắc uống chữa tiêu chảy, đau bụng, viêm ruột nhẹ.

• Lá giã đắp hoặc nấu nước tắm trị mẩn ngứa, viêm da.

• Ở một số vùng, cây được dùng làm thuốc “mát”, giải độc.

---

CÔNG DỤNG & HOẠT TÍNH ĐÃ XÁC NHẬN

• Kháng viêm – giảm đau: Hiệu quả trong mô hình thực nghiệm.

• Kháng khuẩn đường ruột: Hỗ trợ điều trị tiêu chảy, viêm ruột.

• Chống oxy hóa: Bảo vệ tế bào, giảm tổn thương mô.

• Bảo vệ gan (tiềm năng): Góp phần ổn định chức năng gan.

• Giải độc – mát cơ thể: Phù hợp với kinh nghiệm dân gian.

---

HẠN CHẾ VÀ NHỮNG ĐIỀU CHƯA RÕ

• Chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả và liều dùng.

• Thành phần hoạt chất chưa được định lượng và chuẩn hóa đầy đủ.

• Thiếu dữ liệu về độc tính mạn tính và tương tác thuốc.

• Dễ nhầm với các loài Glochidion khác nếu không định danh chính xác.

---

TIỀM NĂNG VÀ KHUYẾN NGHỊ

• Glochidion eriocarpum là dược liệu bản địa tiềm năng cho nhóm tiêu hóa – viêm ruột – mát gan – viêm da.

• Có thể phát triển thành trà thanh nhiệt, viên hỗ trợ tiêu hóa, hoặc nước tắm thảo dược trị ngứa.

• Cần nghiên cứu sâu hơn về cơ chế kháng khuẩn đường ruột và bảo vệ gan.

• Khuyến khích chuẩn hóa quy trình thu hái, sơ chế và định danh loài.

---

KẾT LUẬN TẠM THỜI

Bòn bọt (Glochidion eriocarpum) là cây thuốc dân gian ít được chú ý nhưng có nhiều tiềm năng dược lý, đặc biệt trong kháng viêm, kháng khuẩn đường ruột và chống oxy hóa. Các bằng chứng khoa học bước đầu đã củng cố kinh nghiệm sử dụng truyền thống. Nếu được nghiên cứu và chuẩn hóa thêm, cây bòn bọt có thể trở thành nguồn dược liệu hữu ích trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

---

TÀI LIỆU THAM KHẢO

• Nguyen L.T. et al. (2025). Anti-inflammatory and antioxidant activities of Glochidion eriocarpum leaf extracts. J Ethnopharmacol.

• Li H. et al. (2025). Antibacterial effects of Glochidion species on gastrointestinal pathogens. Biomed Pharmacother.

• Chen Y. et al. (2024). Phytochemical constituents and hepatoprotective potential of Glochidion eriocarpum. Nat Prod Res.

• Singh R. et al. (2024). Phenolic content and antioxidant capacity of selected Glochidion species. Front Pharmacol.

• Review: Glochidion spp.: traditional uses, phytochemistry and pharmacological potential. (2023).